Tahtakuşlar Köyünde Şamanizm’in İzleri – Feride Kızıldağ

Öz:
Feride Kızıldağ’ın Tahtakuşlar Köyünde Şamanizm’in İzleri adlı çalışması, Kazdağları’nın güney eteklerinde yer alan Tahtakuşlar Köyü’nün kültürel yapısını, özellikle de Alevî-Bektaşî inanç pratikleri içinde varlığını sürdüren kadim şamanistik unsurları inceleyen kapsamlı bir etnografik araştırmadır. Eser, Oğuz-Türkmen yerleşimi olarak bilinen Tahtakuşlar’ın tarihsel kimliğini, sözlü kültürünü, ritüellerini ve gündelik yaşam pratiklerini analiz ederek, Orta Asya Türk inanç sisteminin izlerinin Anadolu’daki dönüşümünü ortaya koymayı amaçlar. Kızıldağ, çalışmada şamanizmin yalnızca büyüsel veya din dışı bir pratik olarak ele alınamayacağını; aksine toplumun kozmolojik tasavvurunda, doğa-kült ilişkilerinde ve ritüel davranış kalıplarında yaşayan bir kültürel bellek unsuru olduğunu vurgular. Bu bağlamda eser, ocak kültü, atalar ruhu, dağ ve kutsal ağaç inancı, nazar, korunma ritüelleri ve kurban pratikleri gibi alanlarda şamanistik kalıntıların nasıl süreklilik gösterdiğini ayrıntılı biçimde tartışır. Araştırmada katılımcı gözlem, yarı yapılandırılmış görüşmeler, sözlü tarih kayıtları ve ritüel analizleri gibi nitel yöntemler kullanılmıştır. Bu yöntemler sayesinde köydeki dede geleneği, cem yapıları, kutsal mekânlar, törenlerdeki semboller ve iyileştirme/sağaltma pratikleri tarihsel bağlamlarıyla birlikte incelenmiştir. Kızıldağ, Tahtakuşlar’daki ritüel uzmanlarının –dede, ocak sahibi, “bilge kadın” gibi figürlerin– şamanın toplumsal işlevini tam olarak karşılamasa da benzer biçimde aracı, koruyucu ve rehberlik eden roller üstlendiğini belirtir. Eser, Anadolu’nun yerel inanç dokusunun katmanlı yapısını ortaya koyarken, Türk halk inançlarında İslam öncesi unsurların yalnızca “kalıntı” değil, kimi zaman aktif bir kültürel pratik olarak sürdüğünü gösterir. Bu yönüyle çalışma, halk bilimi, antropoloji ve dinler tarihi açısından önemli bir saha araştırması niteliği taşımaktadır.

Abstract:
Feride Kızıldağ’s study, Traces of Shamanism in Tahtakuşlar Village, is a comprehensive ethnographic research examining the cultural structure of Tahtakuşlar Village, located on the southern foothills of the Kaz Mountains, particularly the ancient shamanistic elements that persist within Alevi-Bektashi belief practices. The work aims to reveal the transformation of the Central Asian Turkic belief system in Anatolia by analyzing the historical identity, oral culture, rituals, and daily life practices of Tahtakuşlar, known as an Oğuz-Turkmen settlement. Kızıldağ emphasizes that shamanism cannot be treated merely as a magical or non-religious practice; rather, it is an element of cultural memory that lives on in the society’s cosmological conception, nature-cult relationships, and ritual behavior patterns. In this context, the work discusses in detail how shamanistic remnants persist in areas such as the hearth cult, ancestor spirits, mountain and sacred tree beliefs, the evil eye, protection rituals, and sacrificial practices. Qualitative methods such as participant observation, semi-structured interviews, oral history recordings, and ritual analyses were used in the research. Thanks to these methods, the village tradition of the dede, the structures of the cem, sacred places, symbols in ceremonies, and healing/curing practices were examined within their historical contexts. Kızıldağ notes that ritual specialists in Tahtakuşlar—figures such as the dede, the ocak sahibi, and the “wise woman”—assume roles as intermediaries, protectors, and guides, similar to the social function of the shaman, even if they do not fully fulfill it. The work reveals the layered structure of Anatolia’s local belief system, showing that pre-Islamic elements in Turkish folk beliefs are not merely “remnants” but are sometimes actively practiced as cultural practices. In this respect, the study constitutes an important field research in the fields of folklore, anthropology, and history of religions.

---

CLICK HERE FOR MARC 21 AND ONIX 3.0 REGISTRATION.

MARC 21

ONIX 3.0

LDR 00000nam a2200000 i 4500 001 UMY2024K0102 003 TR-UMY 008 240204s2024 tu 000 0 tur d 020 ## $a 9786250073773 024 7# $a 10.5281/zenodo.15620383 $2 doi 040 ## $a TR-UMY $b tur $e rda $c TR-UMY 100 1# $a Kızıldağ, Feride, $e author. 245 10 $a Tahtakuşlar Köyünde Şamanizm’in İzleri / $c Feride Kızıldağ. 250 ## $a 1. baskı. 264 #1 $a Samsun : $b Umay Yayınevi, $c 2024. 300 ## $a iii, 318 sayfa ; $c 21 cm. 490 1# $a Umay Yayınevi ; $v K01/02 500 ## $a Ana konular: Tahtakuşlar Köyü, Halk İnançları, Gelenek, Türk Şamanizmi. 650 #0 $a Shamanism $z Turkey $z Tahtakuşlar. 650 #0 $a Turks $x Religion. 650 #0 $a Folklore $z Turkey $z Tahtakuşlar. 651 #0 $a Tahtakuşlar (Turkey) $x Social life and customs. 830 #0 $a Umay Yayınevi (Seri) ; $v K01/02.

<?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?> <ONIXMessage release=”3.0″> <Header> <Sender> <SenderName>Umay Yayınevi</SenderName> </Sender> <SentDateTime>20260204</SentDateTime> </Header> <Product> <RecordReference>COM.UMAY.9786250073773</RecordReference> <NotificationType>03</NotificationType> <ProductIdentifier> <ProductIDType>15</ProductIDType> <IDValue>9786250073773</IDValue> </ProductIdentifier> <DescriptiveDetail> <ProductComposition>00</ProductComposition> <ProductForm>BC</ProductForm> <TitleDetail> <TitleType>01</TitleType> <TitleElement> <TitleText>Tahtakuşlar Köyünde Şamanizm’in İzleri</TitleText> </TitleElement> </TitleDetail> <Contributor> <SequenceNumber>1</SequenceNumber> <ContributorRole>A01</ContributorRole> <PersonName>Feride Kızıldağ</PersonName> </Contributor> <EditionNumber>1</EditionNumber> <Language> <LanguageRole>01</LanguageRole> <LanguageCode>tur</LanguageCode> </Language> <Subject> <SubjectSchemeIdentifier>10</SubjectSchemeIdentifier> <SubjectHeadingText>Shamanism — Turkey; Turks — Religion; Tahtakuşlar (Turkey) — Social life and customs</SubjectHeadingText> </Subject> <Subject> <SubjectSchemeIdentifier>20</SubjectSchemeIdentifier> <SubjectHeadingText>Tahtakuşlar Köyü, Halk İnançları, Gelenek, Türk Şamanizmi</SubjectHeadingText> </Subject> </DescriptiveDetail> <PublishingDetail> <Publisher> <PublisherRole>01</PublisherRole> <PublisherName>Umay Yayınevi</PublisherName> </Publisher> <CityOfPublication>Samsun</CityOfPublication> <PublishingStatus>04</PublishingStatus> <PublishingDate> <PublishingDateRole>01</PublishingDateRole> <Date>2024</Date> </PublishingDate> </PublishingDetail> <RelatedMaterial> <RelatedProduct> <ProductRelationCode>06</ProductRelationCode> <ProductIdentifier> <ProductIDType>06</ProductIDType> <IDValue>10.5281/zenodo.15620383</IDValue> </ProductIdentifier> </RelatedProduct> </RelatedMaterial> </Product> </ONIXMessage>